Ortopedik Engellilere ÖTV İstisnası Genişledi: Yüzde 40 ve Üzeri Engeli Olan Bireyler İçin Kapsamlı Kılavuz

HUKUK BİLGİ NOTU

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda Nisan 2026’da kabul edilen “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” ile Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) Kanunu’nda köklü bir değişikliğe gidildi. Bu düzenleme, yıllardır hak mahrumiyeti yaşayan binlerce ortopedik engelli vatandaşın önünü açmaktadır.

Söz konusu değişiklik; engel oranı yüzde 40 ve üzeri olan ve ortopedik engelleri nedeniyle sürücü belgesi alamayan bireylere, araç alımında ÖTV istisnası hakkı tanımaktadır. Bu bilgi notu, yeni düzenlemenin hukuki çerçevesini, yararlanma koşullarını, araç seçeneklerini ve başvuru sürecini ayrıntılı biçimde ele almaktadır.

1. Yasal Dayanak ve Anayasa Mahkemesi Kararı

Yeni düzenleme, bir boşluktan değil; Anayasa Mahkemesi’nin bağlayıcı bir iptal kararından doğmuştur. Mahkeme, daha önce yürürlükte olan sistemde engellilik oranı yüzde 90’ın altında olan ortopedik engellilerden araç kullanamayacak durumda olanların ÖTV istisnasından yararlandırılmamasının, Anayasa’nın eşitlik ilkesiyle (Madde 10) bağdaşmadığına hükmetmiştir.

TBMM Genel Kurulu, bu iptal kararı doğrultusunda Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun ilgili maddesine yeni bir hüküm eklemiştir. Düzenleme, Resmî Gazete’de yayımlanmasından sonraki ikinci ayın başında yürürlüğe girecektir.

2. Kimler Yararlanabilir?

2.1. Mevcut Uygulama (Önceki Sistem)

Değişiklikten önce ÖTV istisnasından yararlanabilmek için iki farklı grup söz konusuydu:

• Yüzde 90 ve üzeri engellilik oranına sahip bireyler: Fiyat limitleri dahilinde doğrudan ÖTV istisnasından yararlanabiliyordu.
• Daha düşük oranlı ortopedik engelliler: Yalnızca araçta özel tertibat (el freni, el gazı vb.) bulunması koşuluyla muafiyetten yararlanabiliyordu. Sürücü belgesi alamamış kişiler bu kapsamın tamamen dışında kalıyordu.

2.2. Yeni Düzenlemeyle Tanınan Hak

Kanun değişikliğiyle birlikte aşağıdaki koşulları taşıyan bireyler artık ÖTV istisnasından yararlanabilecektir:

• Ortopedik engellilik oranı yüzde 40 ve üzerinde olmak,
• Ortopedik engeli nedeniyle yetkili sağlık kurulunca sürücü belgesi alamayacağına karar verilmiş olmak.

Bu koşulları taşıyan bireyler, kanunda belirlenen araçların ilk iktisabında (satın alımında) 10 yılda bir kez olmak üzere ÖTV ödemeksizin araç edinebilecektir.

Önemli Not: Düzenleme, aracın engelli bireyin kendisi tarafından kullanılmasını zorunlu kılmamaktadır. Araç, engelli kişinin yakın aile üyeleri tarafından da kullanılabilecektir. Bu, sürücü belgesi olmayan bireylerin taşımacılık ihtiyaçlarını karşılaması açısından büyük önem taşımaktadır.

3. Araç Seçim Kriterleri (2026 Yılı)

1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla geçerli olan Gelir İdaresi Başkanlığı tebliğine göre, ÖTV ve MTV muafiyetiyle satın alınabilecek araçlarda iki temel kriter aranmaktadır:

3.1. Fiyat Limiti

Aracın tüm vergiler (ÖTV dahil) dahil satış bedelinin 2.873.900 Türk Lirası’nın altında olması gerekmektedir. Bu sınırın belirlenmesinde motor silindir hacmine bakılmamaktadır.

3.2. Yerlilik Oranı

Seçilecek aracın en az yüzde 40 yerli üretim oranını karşılaması zorunludur. Bu şart, Türkiye’de üretilen otomobillere olan talebi artırmayı amaçlamaktadır.

4. ÖTV Muafiyetiyle Alınabilecek Araç Modelleri ve Fiyatları

Aşağıdaki tablo, 2026 yılı itibarıyla yerlilik şartını karşılayan ve ÖTV muafiyetiyle alınabilecek araç modellerini liste fiyatı ve ÖTV’siz fiyatıyla birlikte göstermektedir:

* Renault Clio, Renault Duster, Hyundai i20 ve Toyota Corolla Hybrid modelleri de muafiyet kapsamındadır. Fiyatlar değişkenlik gösterebilir; güncel fiyat için bayilerden bilgi alınız.

Bu tablodaki veriler, 2026 yılı başı itibarıyla geçerli olan liste fiyatlarını yansıtmaktadır. ÖTV’siz fiyatların piyasa liste fiyatından belirgin şekilde düşük olduğu dikkat çekmektedir; söz konusu fark, ÖTV muafiyetinin sağladığı vergi avantajıdır.

5. Başvuru Süreci: Adım Adım

• Adım 1 – Engellilik Sağlık Kurulu Raporu
  • Yetkili bir devlet hastanesinden “Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporu” alınması gerekmektedir. Rapor güncel olmalı ve üzerinde ÖTV muafiyetine ilişkin kodlar bulunmalıdır. Sürücü belgesi alınamayacağına dair resmi sağlık kurulu kararının da bu belgede yer alması zorunludur.
• Adım 2 – Model Seçimi ve Bayi Ziyareti
  • Muafiyet kapsamında yer alan modellerden bütçeye uygun olanı seçildikten sonra yetkili bayi ziyaret edilir. Bayiden proforma fatura talep edilir.
• Adım 3 – Vergi Dairesi Onayı
  • Bayi, engellilik raporu ve proforma faturayı Vergi Dairesi’ne ileterek araç için ÖTV Muafiyet Onayı alır. Bu süreç genellikle 3 ila 7 iş günü sürmektedir.
• Adım 4 – Ödeme ve Tescil
  • Onay alındıktan sonra engelli bireyin adına kayıtlı banka hesabından ödeme yapılır. Ardından ruhsat ve tescil işlemleri gerçekleştirilir.

6. Dikkat Edilmesi Gereken Hukuki Noktalar

6.1. 10 Yıllık Süre Kısıtlaması

ÖTV muafiyeti hakkı, 10 yılda yalnızca bir kez kullanılabilir. Bu süre dolmadan ikinci bir araç alımında muafiyetten yararlanılamaz.

6.2. Erken Satış Yasağı ve Cezai Sonuçlar

Muafiyet kapsamında satın alınan araçlar, belirlenen süre dolmadan elden çıkarılamaz. Süre tamamlanmadan satış gerçekleştirilmesi halinde, başlangıçta ödenmeyen ÖTV tutarı, yasal faiziyle birlikte vergi idaresince geri tahsil edilebilir. Bu nedenle araç alım kararının dikkatli ve uzun vadeli bir planlamayla verilmesi büyük önem taşımaktadır.

6.3. Yürürlük Tarihi

Düzenleme, Resmî Gazete’de yayımlandıktan sonra ikinci ayın başında yürürlüğe girecektir. Henüz Cumhurbaşkanlığına gönderilme ve yayımlanma tarihi kesinleşmediğinden, işlemleriniz öncesinde güncel durumun takip edilmesi önerilir.

6.4. Bürokratik Süreç Takibi

Vergi dairesi onay süreci, bayiden bayiye farklılık gösterebilmektedir. Başvuru belge eksikliği nedeniyle gecikebilir ya da reddedilebilir. Olası uyuşmazlıklarda ilgili vergi dairesi müdürlüğüne itiraz yolu açıktır.

7. Sonuç

TBMM’de kabul edilen bu düzenleme, Anayasa Mahkemesi’nin eşitlik ilkesine dayanan kararını hayata geçirmekte ve yıllardır kapsam dışında kalan binlerce ortopedik engelli vatandaşa somut bir hak tanımaktadır. Fiyat limitleri ve yerlilik şartıyla çerçevelenen bu muafiyet, özellikle Türkiye’de üretilen yerli araçlara olan talebi artırması bakımından da dikkat çekmektedir.

Düzenlemeden yararlanmak isteyen bireylerin; sağlık kurulu raporlarını güncel tutmaları, muafiyet kapsamındaki araç listesini takip etmeleri ve 10 yıllık süre ile erken satış yasağı gibi kısıtlamaları göz önünde bulundurarak hareket etmeleri büyük önem taşımaktadır.

Bu bilgi notu, kamuoyunu genel olarak bilgilendirmek amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Kişisel durumunuza özgü değerlendirme için bir hukuk uzmanından destek almanız önerilir.

alanyaavukat.com

Alanya | Türkiye  –  Nisan 2026