Antalya-Alanya Otoyolu Kamulaştırma Süreci: Hangi Mahalleler Etkileniyor, Mal Sahiplerinin Hakları Neler?

Antalya-Alanya Otoyolu’nda fiziki gerçekleşme yüzde 30’a ulaşırken, güzergâh üzerindeki mahallelerde kamulaştırma tartışması büyüyor. Çakallar’da yaklaşık 25 evin yıkılması bekleniyor, Konaklı’da bağlantı yolu imarlı alanın ortasından geçiyor, Alanya Doğu Çevre Yolu’nda ise uzlaşma görüşmeleri başladı. Peki taşınmazı güzergâhta kalan vatandaşın hukuken hangi hakları ve hangi süreleri var? Projenin son durumunu ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamındaki hak arama yollarını derledik.

Projede son durum: 122 kilometre, yüzde 30 ilerleme

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’nun 25 Ağustos 2026 tarihli yazılı açıklamasına göre projede fiziki gerçekleşme oranı yüzde 30’a ulaştı.

Bakanlık verilerine göre projenin teknik künyesi şöyle:

• Toplam uzunluk: 122 kilometre (84 km ana gövde, 38 km bağlantı yolu)
• Güzergâh: Serik Kavşağı — Konaklı’nın kuzeyindeki Alanya Batı Kavşağı
• Kavşaklar: Serik, Taşağıl, Manavgat, Manavgat Doğu, Alarahan, Konaklı, Alanya Batı olmak üzere 7 adet
• Sanat yapıları: 4.365 metre uzunluğunda 5 tünel, 5.966 metre uzunluğunda 16 viyadük
• Şerit sayısı: Ana gövdede her iki yönde üçer şerit

Projenin ihalesi 15 Aralık 2023’te yapıldı, uygulama sözleşmesi 14 Ekim 2024’te imzalandı, temel atma töreni ise 25 Temmuz 2025’te gerçekleşti. Yap-İşlet-Devret modeliyle yürütülen yatırımın sözleşmeye göre Ekim 2028’de tamamlanması planlanıyor.

Bakanlık, otoyol hizmete girdiğinde mevcut güzergâhta yaklaşık 2,5 saat süren Antalya-Alanya seyahatinin 36 dakikaya ineceğini öngörüyor. Sağlanacak yıllık tasarruf için basına yansıyan rakamlarda farklılık bulunuyor: Anadolu Ajansı kaynaklı haberlerde 23 milyar lirası zamandan, 900 milyon lirası akaryakıttan olmak üzere toplam 23,9 milyar lira rakamı yer alırken, bazı yerel yayınlarda aynı açıklamaya dayanılarak 17,7 milyar lira rakamı verildi. Karbon salımındaki azalmanın yıllık yaklaşık 47 bin ton olacağı ise ortak veri.

Gazipaşa uzatması: açıklama var, proje henüz yok

AK Parti Antalya Milletvekili ve eski Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, otoyolun Gazipaşa’ya kadar uzatılacağını ve ilerleyen aşamada Mersin otoyol ağına bağlanacağını açıkladı. Çavuşoğlu, Gazipaşa-Alanya Havalimanı’na ulaşım sağlayan mevcut yolun kapasitesinin yetersiz kaldığını belirterek bu hatta imar planı ve kamulaştırma çalışmalarının önemine dikkat çekti.

Ancak kritik ayrım şu: yürütülen 122 kilometrelik proje ile açıklanan Gazipaşa uzatması birbirinden ayrı aşamalar. Mevcut proje halen Alanya Batı Kavşağı’nda sona eriyor. Uzatmanın kesin güzergâhı, uzunluğu, yatırım modeli ve yapım takvimi kamuoyuyla paylaşılmış değil; bunların ilgili kurumların hazırlayacağı proje ve ihale süreçleriyle netleşmesi bekleniyor.

⚖️ Hukuki not: Siyasi açıklama, hukuki sonuç doğurmaz

Bir yatırımın “yapılacağı” yönündeki beyanlar, taşınmaz maliki bakımından hak da yükümlülük de doğurmaz. Kamulaştırma süreci hukuken ancak şu adımlarla başlar: idarenin yeterli ödeneği temin etmesi, 2942 sayılı Kanun’un 5. ve 6. maddeleri uyarınca kamu yararı kararı alınması ve bu kararın onaylanması. Bu nedenle Gazipaşa hattındaki taşınmaz sahiplerinin bugün yapması gereken şey dava açmak değil; güzergâha ilişkin imar planı askı ilanlarını takip etmektir. Nazım ve uygulama imar planları 1 ay süreyle askıya çıkar; bu süre içinde idareye itiraz edilmezse plan kesinleşir ve sonraki aşamada güzergâha itiraz imkânı ciddi ölçüde daralır. Planın askı süresi içinde itiraz edilmiş olması, sonraki iptal davası bakımından da çoğu zaman belirleyicidir.

Güzergâh krizi: yıkım beklenen mahalleler

Projenin mevcut güzergâhı çok sayıda yerleşim birimini doğrudan etkiliyor. Tartışmanın merkezindeki mahalleler arasında Yalçıdibi, Çakallar, Karakaya, Alara, Okurcalar, Avsallar, Türkler, Akdam, İncekum, Emişbeleni, Toslak, Payallar ve Konaklı bulunuyor.

Çakallar Mahallesi’nde tablo netleşti. Mahalle sakinleri, yol yapım çalışmalarının yaklaşmasıyla köprüde bir araya gelerek yetkililere seslendi. Vatandaşlar güzergâhın artık değişmeyeceğini bildiklerini ve devletin kararına karşı olmadıklarını belirterek, asıl taleplerinin yıkılacak evlerin yerine yapılacak konutların yerinin bir an önce belirlenmesi olduğunu açıkladı. Mahallelinin beyanına göre yeni güzergâh üzerinde yaklaşık 25 evin yıkılması bekleniyor. Daha önce Hacı Ahmetler Mevkii sakinleri, güzergâhın bir cami, bir mezarlık ve yaklaşık 35 konutu etkileyebileceğini öne sürerek ihale aşamasında sunulan hatta dönülmesini istemişti.

Konaklı’da tartışma bağlantı yolunda. Konaklı Mahalle Muhtarı Kerim Şen, kamulaştırmanın imarlı mahallenin tam ortasından geçtiğini, bunun mahallenin gelişimini bitireceğini ve yerinin bir an önce değiştirilmesi gerektiğini ifade etti.

Muhalefetin itirazı iki başlıkta toplanıyor. CHP Antalya Milletvekili Aykut Kaya, “Yol yapılsın ama doğru yapılsın” çağrısıyla somut revizyon önerileri sıraladı:

• Yalçıdibi Mahallesi’nden sonra yukarıdan geçen yolun aşağıya kaydırılması
• Alara’ya verilen bağlantı yolunun İncekum ile Avsallar arasına alınması — bu sayede Karakaya, Çakallar, Alara ve Okurcalar’daki tahribatın önlenmesi
• Avsallar ile Akdam arasında U şeklini alan güzergâh yerine yaklaşık 3 kilometrelik bir tünel yapılması

Kaya ayrıca Konaklı bağlantı yolunun Toslak ve Emişbeleni’ne zarar vereceğini, Konaklı-Alanya arasındaki 13 kilometrelik mevcut D400 hattında zaten yarım saatin altına inilemediğini, dolayısıyla otoyolla kazanılacak sürenin bu darboğazda kaybedileceğini savunuyor.

CHP Antalya Milletvekili Cavit Arı ise projenin Kamu-Özel İş Birliği modeliyle yapılmasını ve güzergâhın tarım arazileri, evler ve su kaynakları üzerinden geçirilmesini eleştirdi. CHP Alanya İlçe Başkanı Bülent Kandemir, otoyolun Alanya’nın kuzeyinden Gazipaşa Havalimanı’na kadar kesintisiz uzatılmasını önererek, bu güzergâhın hem tarım arazilerini koruyacağını hem de iki havalimanı arasında kesintisiz ulaşım sağlayacağını belirtti.

Buna karşılık AK Parti Alanya İlçe Başkanı Mehmet Şarani Tavlı, güzergâh değişikliği ihtimalinin bulunmadığını açıkladı.

⚖️ Hukuki not: Güzergâha itiraz için hangi kapı çalınır?

Güzergâh itirazı ile kamulaştırma bedeli itirazı farklı hukuki yollardır ve karıştırılması hak kaybına yol açar.

Güzergâha itiraz (idari yargı): Önce idareye yazılı başvuru yapılır. 2577 sayılı İYUK’un 10. maddesi uyarınca idare 60 gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır ve bu tarihten itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Dava konusu, kamulaştırma işleminin kendisi değil; güzergâhı belirleyen imar planı, ÇED kararı ya da kamu yararı kararıdır.

ÇED süreci: Otoyol projeleri Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında ÇED’e tabidir. “ÇED Olumlu” kararına karşı da iptal davası açılabilir; ancak dava süreleri kararın ilanından işlemeye başlar, bu nedenle takip şarttır.

Tarım arazileri: 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun 13. maddesi tarım arazilerinin amaç dışı kullanımını kural olarak yasaklar; ancak kamu yatırımları bu maddede sayılan istisnalar arasındadır. Yani “burası tarım arazisi” savunması tek başına yolu durdurmaz — teknik alternatif güzergâh raporlarıyla desteklenmesi gerekir.

Pratik uyarı: Yapım çalışması fiilen başladıktan sonra açılan güzergâh davalarında yürütmeyi durdurma alma ihtimali belirgin biçimde düşer. Bu tür itirazların zamanlaması, içeriği kadar önemlidir.

Kamulaştırma süreci: Doğu Çevre Yolu’nda uzlaşma masası kuruldu

Bölgede sıklıkla otoyolla karıştırılan ikinci bir kamulaştırma süreci daha yürüyor. Karayolları Genel Müdürlüğü, Antalya-Alanya-Gazipaşa İl Yolu’nun Hasbahçe-Kargıcak kesiminde yol inşaatı ve emniyet sahası oluşturmak amacıyla kamulaştırma yapıyor. Süreç, 2942 sayılı Kanun gereğince alınan 27 Kasım 2025 tarih ve 318 sayılı kamu yararı kararı doğrultusunda yürütülüyor.

Bu kesim, yapımına 2015 yılında başlanan Alanya Doğu Çevre Yolu’nun ikinci etabı. Projenin Mahmutlar Mahallesi’ndeki yol ayrımına kadar olan ilk etabı yakın zamanda tamamlanarak hizmete açılmıştı. Tapu malikleriyle uzlaşma görüşmeleri 8 Temmuz 2026 Çarşamba günü saat 10.30’da Mahmutlar Belediye Düğün Salonu’nda gerçekleştirildi. Görüşmelerde hak sahiplerine resmi kamulaştırma bedelleri teklif edildi; anlaşma sağlanan taşınmazlar mahkeme sürecine gerek kalmadan kamu adına devralınıyor.

Yani Doğu Çevre Yolu ile Antalya-Alanya Otoyolu ayrı projelerdir; biri Karayolları’nın klasik il yolu yatırımı, diğeri Yap-İşlet-Devret modelli otoyol yatırımıdır. Kamulaştırma tebligatı alan vatandaşın hangi projeden söz edildiğini ayırt etmesi, hangi idareye ve hangi mahkemeye başvuracağı açısından önemlidir.

Kamulaştırma adım adım: hangi aşamada ne yapmalısınız?

1. Kıymet takdiri ve uzlaşma daveti (2942 s.K. m.8)

İdare, kendi bünyesinde kurduğu kıymet takdir komisyonu aracılığıyla taşınmazın bedelini belirler; ardından uzlaşma komisyonu malikleri görüşmeye davet eder. Davet yazısını alan malikin 15 gün içinde idareye başvurması beklenir. Görüşme sonucu mutlaka tutanağa bağlanır.

Uzlaşma sağlanırsa idare, anlaşma tarihinden itibaren en geç 45 gün içinde bedeli öder ve tapuda ferağ işlemi yapılır.

Dikkat: Uzlaşma tutanağını imzalamak, bedelin kesinleşmesi anlamına gelir. İmzadan sonra “bedel düşüktü” gerekçesiyle artırım davası açmak kural olarak mümkün olmaz. Bu nedenle imzadan önce bağımsız bir değerleme yaptırılması, özellikle sera, çok yıllık ağaç ve yapı bulunan taşınmazlarda kritik önemdedir.

2. Uzlaşma sağlanamazsa: bedel tespiti ve tescil davası (m.10)

Anlaşma olmazsa idare, malike karşı asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açar. Yani davayı açması gereken taraf vatandaş değil, idaredir. Mahkeme keşif yapar, bilirkişi raporu alır ve bedeli belirler. Kanun, davanın 4 ay içinde sonuçlandırılmasını öngörür; bu süre aşılırsa tespit edilen bedele sürenin bitiminden itibaren kanuni faiz işletilir.

Bu davada malikin en güçlü aracı, bilirkişi raporuna karşı yapılacak teknik itirazlardır. Emsal satış araştırmasının eksikliği, kapitalizasyon oranının yanlış uygulanması veya muhdesatın hiç değerlendirilmemesi en sık rastlanan rapor hatalarıdır.

3. Kamulaştırma işleminin kendisine itiraz: 30 günlük kritik süre (m.14)

Kamulaştırma işlemine karşı, tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idari yargıda iptal davası açılabilir. Maddi hatalara karşı ise aynı süre içinde adli yargıda düzeltim davası yolu vardır.

Bu 30 günlük süre hak düşürücüdür ve kaçırıldığında telafisi yoktur. Uygulamada en sık yaşanan hak kaybı, tebligatın “nasılsa uzlaşmaya gideceğim” düşüncesiyle bekletilmesidir.

4. Bedel nasıl hesaplanır? (m.11)

Kanun, taşınmazın niteliğine göre farklı yöntemler öngörür:

• Arazi: Mevkii, şartları ve kullanılış biçimine göre olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net gelir üzerinden (kapitalizasyon yöntemi)
• Arsa: Kamulaştırma gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre
• Yapılar: Resmi birim fiyatlar, yapı maliyet hesapları ve yıpranma payı dikkate alınarak

Sera, çok yıllık meyve ağaçları, kuyu, sulama tesisi ve depo gibi unsurlar taşınmazın bütünleyici parçası veya muhdesatı olarak ayrıca bedele dâhil edilir. Ancak kanun, bedelin tespitinde taşınmazın ileride kazanabileceği değerin, imar sonrası beklentilerin ve kâr projeksiyonlarının dikkate alınmayacağını açıkça belirtir. Turizm bölgesindeki arazi sahiplerinin beklentisi ile mahkemenin tespit ettiği bedel arasındaki farkın temel nedeni budur.

5. Taşınmazın bir kısmı alınıyorsa (m.12)

Kısmi kamulaştırmada, kalan kısımda meydana gelen değer düşüklüğü de bedele eklenir. Kalan bölüm yararlanmaya elverişli olmaktan çıkarsa, malik taşınmazın tamamının kamulaştırılmasını talep edebilir. Otoyolun ikiye böldüğü tarım parsellerinde bu madde çoğu zaman gözden kaçırılır.

6. Diğer önemli haklar

• Acele kamulaştırma (m.27): Cumhurbaşkanı kararıyla, bedel kesinleşmeden taşınmaza el konulabilir. Bu durumda mahkeme kısa sürede keşif yapar ve tespit edilen bedelin bloke edilmesiyle idare taşınmaza girer. Malikin bedel artırımı talep etme hakkı devam eder.
• Geri alma hakkı (m.23): Bedelin kesinleşmesinden itibaren 5 yıl içinde taşınmaz kamulaştırma amacına uygun hiçbir işleme konu edilmezse, malik bir yıl içinde bedelini iade ederek taşınmazı geri isteyebilir.
• Masraflar (m.29): Kamulaştırmaya ilişkin tapu harçları ve tescil giderleri idarece karşılanır.
• Kamulaştırmasız el atma: İdare, usulüne uygun kamulaştırma yapmadan taşınmaza fiilen girmişse, malik el atmanın önlenmesi veya tazminat davası açabilir. Uygulamada dava öncesi uzlaşma başvurusu aranabildiğinden, süreç hukuki destekle yürütülmelidir.
• Konut talebi: Evi yıkılan vatandaşların yeni konut talebi 2942 sayılı Kanun’un doğrudan konusu değildir; bu talepler 5543 sayılı İskân Kanunu kapsamında ayrı bir idari süreç olarak değerlendirilir. Çakallar’daki mahallelinin beklentisi hukuken bu başlık altında ele alınacaktır.

Yol geçen mahallelerde yaşayanlar için kontrol listesi

1. Tapu kaydınıza kamulaştırma şerhi işlenip işlenmediğini kontrol edin.
2. Size ulaşan her tebligatın tebliğ tarihini kayıt altına alın; 30 günlük süre bu tarihten işler.
3. Uzlaşma görüşmesine gitmeden önce taşınmazın güncel durumunu fotoğraf, drone görüntüsü ve tarım kayıt sistemi belgeleriyle belgeleyin.
4. Sera, ağaç sayısı ve yaşı, sulama tesisi ve yapı ruhsatlarına ilişkin evrakı hazırlayın; bunlar bedelin en tartışmalı kalemleridir.
5. Emsal satışları önceden araştırın; bilirkişi raporuna itirazın temeli budur.
6. Uzlaşma tutanağını incelemeden imzalamayın.
7. Parselinizin bir kısmı alınıyorsa, kalan kısmın değer düşüklüğünü mutlaka dosyaya taşıyın.

Kaynaklar

• Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı açıklaması, AA/DHA — Turcomoney,
• Çavuşoğlu’nun Gazipaşa uzatması açıklaması — Yeni Alanya:
• Doğu Çevre Yolu kamulaştırma uzlaşma görüşmeleri — Gündem Alanya:
• Çakallar Mahallesi’nin çağrısı — Alanya Adres:
• Aykut Kaya’nın güzergâh revizyon önerileri — Yeni Alanya:
• Muhtarlar ve vekillerin ortak basın açıklaması — Gazete Alanya:
• Bülent Kandemir’in kuzey güzergâh önerisi — Gazete Alanya:
• Çakallar Hacı Ahmetler Mevkii tartışması ve Tavlı’nın yanıtı — Yeni Alanya:
• Konaklı Mahallesi bağlantı yolu itirazı — Alanya Postası:
• 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi:

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kamulaştırma dosyaları taşınmazın niteliğine ve tebligat tarihlerine göre farklılık gösterir; süre kaybı yaşamamak için bir avukata başvurmanız önerilir.