GSS Borç Affı: 2017 Öncesi Prim Borçları Siliniyor

Uzun süredir beklenen GSS borç affı için somut adım atıldı: AK Parti’nin 15 maddelik kanun teklifi 12 Kasım 2026‘da TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklife göre 1 Ocak 2017 öncesi dönemlere ait ödenmemiş genel sağlık sigortası (GSS) prim borçları ile bunlara bağlı gecikme cezası ve gecikme zamlarının tahsilinden vazgeçilecek. AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler’in açıklamasına göre düzenleme yaklaşık 2 milyon 199 bin 869 kişiyi ve toplam 5 milyar 627 milyon 666 bin TL tutarındaki alacağı kapsıyor. Ancak metin henüz bir kanun teklifi; borçların silinmesi için Meclis’te kabul edilmesi ve Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor.

GSS Borç Affı Teklifi Neyi Öngörüyor?

Teklifin bu yazıyı ilgilendiren hükmü, belirli bir tarihten önceki GSS prim alacaklarının bütünüyle terkinini, yani kayıtlardan silinmesini öngörüyor. Teklifin Meclis’e sunulduğu gün yapılan açıklamada, 2017 öncesi dönemlere ilişkin ödenmemiş primlerin ve bunlara bağlı fer’i alacakların “tamamının tahsilinden vazgeçildiği” ifade edildi.

Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre düzenlemenin temel unsurları şöyle:

• Kapsam, 1 Ocak 2017 öncesi dönemlere ait ödenmemiş GSS primleridir.
• Asıl borçla birlikte gecikme cezası ve gecikme zammı gibi fer’i alacaklar da silinecektir.
• 1 Ocak 2017 ve sonrasına ait GSS prim borçları kapsam dışında kalmaktadır.
• Haberlerde başvuru şartı, gelir sınırı veya ayrı bir prosedürden söz edilmemektedir; ayrıntılar kanunlaşan metinle netleşecektir.

GSS Prim Borcu Nasıl Oluştu?

Genel sağlık sigortası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile kurulmuş ve 1 Ocak 2012‘den itibaren herkes için zorunlu hâle gelmiştir. Çalışmayan, başka bir sosyal güvenceye bağlı olmayan ve bir aileden de sağlık yardımı alamayan kişiler GSS kapsamında tescil edilmiş; bu kişiler gelir testi yaptırmadıklarında ya da gelirleri belirlenen sınırın üzerinde çıktığında prim ödemekle yükümlü tutulmuştur.

Aile içinde kişi başına düşen gelir asgari ücretin üçte birinden az ise prim devlet tarafından karşılanır. Ancak özellikle 2012-2016 döneminde pek çok kişi gelir testinin varlığından haberdar olmadığı, yurt dışında bulunduğu veya kısa süreli işler arasında boşluk yaşadığı için farkında olmadan borçlanmıştır. Sezonluk çalışmanın yaygın olduğu Alanya’da sezon arasında sigortasız kalan çalışanlar, bu borçlarla en sık karşılaşan gruplar arasındadır.

SGK’nın prim alacakları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip edilir. Vergi borçlarında olduğu gibi GSS prim borcu için de ödeme emri, haciz ve banka hesaplarına bloke gibi yollara başvurulabilmektedir. Bu nedenle yıllardır biriken küçük tutarlı borçlar bile gecikme zammıyla birlikte ciddi rakamlara ulaşmıştır.

2017 Öncesi GSS Borcu Olanlar Ne Yapmalı?

Borcunuzu ve dönemini kontrol edin

İlk adım, borcun hangi dönemlere ait olduğunu görmektir. e-Devlet üzerinden SGK hizmetlerinde GSS borç dökümünüzü görüntüleyebilir ya da SGK il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezinden bilgi alabilirsiniz. Teklif yasalaşırsa yalnızca 1 Ocak 2017 öncesine ait tutarlar silineceği için, borcunuzun 2017 ve sonrasına sarkan kısmı ayrıca değerlendirilmelidir.

Yürürlüğü beklemeden işlem yapmayın, ama takibi de göz ardı etmeyin

Teklif henüz kanunlaşmadığından, bugün itibarıyla borçlar hukuken varlığını sürdürmektedir. Devam eden bir icra takibi ya da haciz varsa, bunun kendiliğinden durduğu varsayılmamalıdır. Kanun yürürlüğe girdiğinde terkin işleminin nasıl uygulanacağı, SGK’nın yayımlayacağı genelge veya duyurularla netleşecektir.

Daha önce ödenen tutarlar ne olacak?

Kamuoyuna yansıyan bilgilerde, daha önce ödenmiş ya da yapılandırma kapsamında tahsil edilmiş tutarların iadesine ilişkin bir hüküm yer almamaktadır. Bu konuda kesin bilgi ancak TBMM’de kabul edilen nihai metinden anlaşılabilir; komisyon aşamasında metinde değişiklik yapılması da mümkündür.

Yabancılar ve Yurt Dışında Yaşayanlar Açısından

5510 sayılı Kanun uyarınca, Türkiye’de bir yıldan uzun süredir ikamet eden ve kendi ülkesinde sigortalı olmayan yabancılar da GSS kapsamında sayılabilmektedir. Alanya’da ikamet izni ile yaşayan yabancıların bir kısmı, özel sağlık sigortası yaptırmadıkları veya tescil kayıtlarını takip etmedikleri dönemlerde GSS borcuyla karşılaşmıştır. Yurt dışına çıktığı hâlde kaydı kapatılmayan Türk vatandaşlarında da benzer durumlar görülmektedir. 2017 öncesine ait bu tür borçlar da teklif kanunlaşırsa kapsam içinde değerlendirilecektir; ancak tescilin hukuka uygunluğuna ilişkin itiraz ve dava hakları ayrı bir konudur.

Teklifteki Diğer Düzenlemeler

Torba niteliğindeki teklif, GSS borçları dışında da vatandaşları ve işverenleri ilgilendiren hükümler içeriyor:

• İstihdam teşviki: Kadınlar, gençler ve mesleki yeterlilik belgesi sahibi işsizler için uygulanan ek istihdam teşvikinin süresi 31 Aralık 2028‘e uzatılıyor; Cumhurbaşkanı bu süreyi 2029 sonuna kadar uzatabilecek.
• Çırak ve stajyer desteği: Mesleki eğitimde aday çırak, çırak ve stajyer öğrencilere yapılan ödemelere ilişkin devlet desteğinde Cumhurbaşkanının uzatma yetkisi toplam 15 yıla çıkarılıyor.
• Fon tasfiyesi: Tasfiye edilen fonlar sürecinde görev alan banka personeline, suç teşkil eden fiiller hariç olmak üzere idari ve mali sorumluluk güvencesi getiriliyor.
• Üniversite hastaneleri: 2026 yılı götürü bedel sözleşmelerinden kaynaklanan tahakkuk farklarının terkini öngörülüyor.

Yasalaşma Süreci Nasıl İşleyecek?

Kanun teklifleri önce ilgili TBMM ihtisas komisyonunda görüşülür, ardından Genel Kurul’a gelir. Genel Kurul’da kabul edilen kanun, Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanmak üzere Resmî Gazete’ye gönderilir ve metinde belirtilen tarihte yürürlüğe girer. Bu süreçte maddelerin içeriği değişebilir; GSS borç affının kapsamı, tarih sınırı veya uygulama şekli de nihai metne göre belirlenecektir. Bu nedenle haberlerdeki rakamları ve koşulları kesinleşmiş bilgi olarak değil, teklif aşamasındaki öngörüler olarak değerlendirmek gerekir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için güncel mevzuat ve resmî duyurular esas alınmalıdır.