Yıllık İzin Ücreti Zamanaşımı 5 Yıl: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Kararı ve Sezon Sonu Çalışanlar

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kullanılmayan izinlerin parasına ilişkin önemli bir tartışmayı netleştirdi: yıllık izin ücreti zamanaşımı beş yıldır ve bu süre iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar. 18 Ekim 2026’da kamuoyuna yansıyan kararla Daire, 2012-2017 arasındaki dönem için uzun süre uyguladığı 10 yıllık zamanaşımı görüşünü bıraktı. Turizm sezonunun kapandığı ve pek çok iş sözleşmesinin sona erdiği bu haftalarda karar, Alanya’da otel, restoran ve hizmet sektöründe çalışanlar için doğrudan önem taşıyor.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Ne Karar Verdi?

Haberlere yansıyan olayda, yurt dışı şantiyelerinde yaklaşık 11 yıl çalışan bir işçinin iş sözleşmesi 4 Aralık 2013 tarihinde sona ermiş, kullanılmayan yıllık izin ücreti için dava ise 24 Ekim 2019 tarihinde açılmıştı. İlk derece mahkemesi işveren tarafının zamanaşımı itirazını reddederek izin ücretine hükmetti; bölge adliye mahkemesi de bu kararı onadı.

Dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin kararı oy birliğiyle bozma yönünde oldu. Habere yansıyan gerekçeye göre Daire, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun yürürlüğe girdiği tarih ile 7036 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği tarih arasındaki dönem için daha önce 10 yıllık zamanaşımını uyguladığını, ancak kapatılan 22. Hukuk Dairesi ile birleşmesinden sonra konuyu yeniden değerlendirerek bu dönem için de sürenin beş yıl olduğu sonucuna ulaştığını belirtti. Fesih ile dava tarihi arasında beş yıldan fazla süre geçtiği için izin ücreti talebinin zamanaşımı nedeniyle reddedilmesi gerektiğine hükmetti.

Kararın esas ve karar numarası haberlerde yer almamaktadır; karar metnine resmî karar arama sistemleri üzerinden ulaşılarak ayrıntılarının incelenmesi yararlı olacaktır.

Yıllık İzin Ücreti Zamanaşımı Ne Zaman Başlar?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 59. maddesi, iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden işçiye veya hak sahiplerine ödeneceğini düzenler. Aynı madde, bu ücrete ilişkin zamanaşımının iş sözleşmesinin feshedildiği tarihten itibaren başlayacağını açıkça belirtir.

Bu nedenle çalışma süresince kullanılmayan izinler her yıl ayrı ayrı zamanaşımına uğramaz. İşçi çalışmaya devam ettiği sürece izin hakkı birikir; para alacağına dönüşmesi ve zamanaşımının işlemeye başlaması sözleşmenin sona ermesiyle olur.

Süre neden beş yıl?

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile İş Kanunu’na eklenen Ek Madde 3, yıllık izin ücretini kıdem, ihbar, kötü niyet ve sendikal tazminatlarla birlikte beş yıllık zamanaşımına bağlamıştır. Bu düzenlemeden önceki dönem için uygulamada farklı görüşler bulunuyordu. Yargıtay’ın son kararıyla, 1 Temmuz 2012 sonrasında sona eren sözleşmeler bakımından da beş yıllık sürenin esas alınacağı anlaşılmaktadır.

Zamanaşımı kendiliğinden uygulanmaz

Zamanaşımı, hak düşürücü süre gibi mahkemece kendiliğinden dikkate alınmaz. Türk Borçlar Kanunu m.161 uyarınca hâkim zamanaşımını ancak borçlu taraf ileri sürerse inceler. Karara konu dosyada da işveren vekili süresi içinde zamanaşımı def’inde bulunduğu için talep reddedilmiştir. Yine de beş yıllık süre geçtikten sonra açılan bir davada işverenin bu itirazı yapacağını varsaymak, işçi açısından en güvenli yaklaşımdır.

Alanya’da Sezonluk Çalışanlar İçin Ne Anlama Geliyor?

Alanya’da turizm işletmelerinde çalışan pek çok kişinin iş sözleşmesi ekim ve kasım aylarında sona ermektedir. Bu dönemde izin hesabı yapılırken bazı noktalar özellikle önemlidir:

• Mevsimlik iş istisnası: İş Kanunu m.53’e göre niteliği gereği bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışan işçiler hakkında yıllık ücretli izin hükümleri uygulanmaz. Ancak her sezon aynı işverende çalışılması, sezon dışında da çalışmaya devam edilmesi gibi durumlarda değerlendirme somut olaya göre değişebilir.
• Bir yıllık çalışma şartı: Yıllık izne hak kazanmak için deneme süresi dahil en az bir yıl çalışmış olmak gerekir.
• İzin kayıtları: Uygulamada iznin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir. Bu nedenle imzalı izin belgeleri ve bordrolar hem işçi hem işveren için önem taşır. Hesaplamada hafta tatilleri ve resmî tatiller izin süresine eklenir, izinden düşülmez.
• Ödeme zamanı: Sezon içinde izin kullanılmışsa ücretin izne çıkmadan önce ödenmesi gerekir; turizm sektöründe izin ücretinin peşin ödenmesi konusu bu yüzden sık uyuşmazlık konusudur.

İş Kanunu m.53’te yer alan asgari izin süreleri, kıdeme göre şu şekildedir:

18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçilere verilecek yıllık izin süresi 20 günden az olamaz.

Dava Açmadan Önce Arabuluculuk Zorunlu

Yıllık izin ücreti, işçilik alacağı niteliğinde olduğundan doğrudan dava açılamaz. 7036 sayılı Kanun’un 3. maddesi uyarınca önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabulucuya başvurulduğu tarihten son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur. Ancak beş yıllık süre dolduktan sonra yapılan başvuru, sona ermiş süreyi yeniden canlandırmaz.

Talep edilecek tutarın belirlenmesinde de dikkatli olmak gerekir. 12. Yargı Paketi ile usul hukukunda yapılan değişiklikler, işçilik alacaklarının baştan doğru hesaplanmasını daha da önemli hâle getirmiştir.

İşverenler Açısından Kararın Önemi

Karar yalnızca işçileri değil, işverenleri de ilgilendirir. Beş yıllık sürenin netleşmesi, eski tarihli fesihlere dayanan taleplerde işverenin zamanaşımı itirazını süresi içinde ileri sürmesinin önemini artırmaktadır. Öte yandan zamanaşımı, izin hakkını hiç kullandırmamanın sonucunu ortadan kaldırmaz; süresi içinde yapılan başvurularda işveren, iznin kullandırıldığını belgeyle kanıtlamak zorundadır. Bu nedenle sezonluk personel çalıştıran işletmelerin izin defterlerini ve imzalı izin formlarını düzenli tutması, ileride doğabilecek uyuşmazlıkların hem süresini hem maliyetini azaltır.

Pratik Öneriler

• Fesih tarihini belgeleyin: Çıkış bildirgesi, fesih yazısı veya istifa dilekçesi, sürenin başlangıcını gösterir.
• İzin kayıtlarını saklayın: Bordrolar, izin formları ve SGK hizmet dökümü hesaplamanın temelidir.
• Beş yılı beklemeyin: Sürenin son aylarına bırakılan başvurularda belge toplama ve arabuluculuk aşaması zaman baskısı yaratır.
• Diğer alacakları da gözden geçirin: Kıdem ve ihbar tazminatı da Ek Madde 3 kapsamında beş yıllık zamanaşımına tabidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut durumunuz için güncel mevzuat ve resmî duyurular esas alınmalıdır.